آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )

318

ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )

وقتى اذينه بقتل رسيد زن او موسوم به بث‌زبينه « 1 » يا زينب ، كه مؤلفين رومى نام او را زنوبى آورده‌اند ، باتفاق پسرش وهب اللات ، زمان حكومت را بدست گرفت . وهب اللات چون ميخواست در مقابل روم مستقل شود ، در سال 271 خود را اگوستوس خواند آنگاه اورلين « 2 » قيصر روم لشگر نيرومندى به پالمور كشيد و پس از مقاومت دليرانهء ، كه زنوبى نمود ، آن شهر را گرفت و ويران كرد و در سال 272 زنوبى سعى كرد بايرانيان پناه ببرد ، ولى موفق نشد . او را گرفته بروم بردند . اكنون خرابه‌هاى عظيمى باقى است ، كه از جلال و شكوه اين دولت ناپايدار حكايت مىكند « 3 » . شاهپور در سال 272 وفات يافت . سنگ قيمتى بسيار زيبايى با اسلوب يونانى و رومى هست . كه به زبان پهلوى نام شاهپور اول بر آن نقر شده ، لكن آن تصوير از آثار يونانى قبل از شاهپور مىباشد و اين پادشاه نام خود را بر آن حك كرده است « 4 » . در كتيبه كعبه زردشت زنى بنام آذراناهيد و عنوان بانبشنان بانبشن ( ملكه ملكه‌ها ) ذكر شده ، كه ظاهرا همسر شاهپور است « 5 » . نام اين ملكه بستگى نزديك و تعلق خاندان ساسانى را به معبد اناهيذ استخر بخاطر ميآورد . ما از وقايع سياسى سلطنت هرمزد اول ( 73 - 272 ) و وهرام اول ( 76 - 273 ) كه هر دو پسر شاهپور اول بوده‌اند ، تقريبا هيچ اطلاعى نداريم . هرمزد كه پيش از سلطنت هرمزد اردشير نام داشت ( كعبه زردشت ، سطر 22 ) ، بانى شهر هرمزد اردشير در خوزستان است ، كه بعدها تازيان آن را سوق الاهواز ناميدند « 6 » .

--> ( 1 ) - Bath - Zebina ( 2 ) - Aurdlin ( 3 ) - رستووتزف ، شهرهاى كاروانى ، ص 119 - 91 ؛ اينگهولت ، مطالعات درباره حجارىهاى پالمور H . Ingholt , Studidr over Palmyrensk Skulptur چاپ كپنهاگ 1928 . ( 4 ) - زاره ، صنايع ايران قديم ، ص 54 ؛ هرتسفلد ، پايكولى ، س 74 . ( 5 ) - هنينگ ، بولتن شرقى ، دوره 9 ، س 48 - 846 . ( 6 ) - هنينگ ، ايضا ، ص 48 - 846 .